‘Waren we te redelijk?’ Hoe een groep bewoners de polarisatie rond de komst van een azc probeerde te doorbreken

In Den Haag zorgde de geplande komst van een grote opvanglocatie voor asielzoekers voor verdeeldheid. Een groep voorstanders besloot het gesprek aan te gaan met buurtgenoten.

Bijna twee jaar lang probeerde bewonersgroep Welkom Nieuwe Buren open gesprekken te voeren over de komst van een azc aan de Sportlaan in Den Haag. De inzet was om de weerstand tegen de komst van de opvang weg te nemen. Het mocht niet baten. Op 17 juli 2026 maakten Hart voor Den Haag, VVD, DENK en CDA, de partijen die samen het nieuwe Haagse college vormen, bekend dat de geplande opvang niet doorgaat.
In Café de Freule, op korte afstand van de Sportlaan, vertellen Peter van der Woude, Astrid Plugge en Bert de Vries hoe hun kleine WhatsAppgroep uitgroeide tot een bewonersinitiatief met honderden buurtbewoners. Ook blikken ze terug op twee roerige jaren waarin de opvangplannen de wijk sterk verdeelden.

Gespannen verhoudingen

Dit verhaal begint in juli 2024. De gemeente kondigde aan dat in het voormalige HagaZiekenhuis aan de Sportlaan, dat tot 2021 als ziekenhuis in gebruik was, tijdelijk plek moest komen voor ongeveer 750 bewoners. Het ging om studenten, starters, jongeren die op hun achttiende uit de jeugdzorg komen, mensen en gezinnen die dakloos zijn geraakt, statushouders en vluchtelingen. De grootste groep zou bestaan uit ongeveer 440 asielzoekers: bijna zes op de tien bewoners.
De opvang was bedoeld voor een periode van vijf tot zeven jaar. Volgens de plannen zouden de verschillende doelgroepen worden gescheiden, met eigen bouwdelen, ingangen en verantwoordelijkheden. Bewoners zouden niet zomaar in elkaars delen kunnen komen.

De aankondiging zorgde direct voor onrust. Buurtbewoners voelden zich overvallen en vonden dat de gemeente te weinig informatie gaf. Tijdens een bijeenkomst werd zichtbaar hoe gespannen de verhoudingen waren. Tegenstanders hadden handtekeningen verzameld en waarschuwden voor onveiligheid, overlast, druk op wijkvoorzieningen en de omvang van het project.
Daartegenover stonden bewoners die juist vonden dat Den Haag verantwoordelijkheid moest nemen voor de opvang van vluchtelingen. Zij zagen in het leegstaande gebouw een mogelijkheid om opvang te organiseren in een draagkrachtige wijk, terwijl het nog jaren zou duren voordat op deze plek woningbouw kon beginnen.

Een ander geluid uit de wijk

Tijdens een informatiebijeenkomst raakte Astrid Plugge in gesprek met buurtbewoners die een WhatsAppgroep wilden beginnen. Niet omdat ze de zorgen die in de wijk leefden onzin vonden, maar omdat ze zich niet herkenden in de harde toon van het verzet. Plugge, eigenaar van een gastouderbureau en al jaren werkzaam in de kinderopvang, hoorde mensen spreken over ‘gelukszoekers’. Dat raakte haar. Ze kreeg het gevoel dat één groep tegenstanders steeds meer het beeld van de hele wijk bepaalde.
Bert de Vries herkende dat. Op Hoplr, een sociaal netwerk voor buurtbewoners, zag hij berichten en nieuwsbrieven van tegenstanders langskomen. ‘Ze deden alsof de hele buurt dit vond,’ zei hij daarover. Zelf was hij vóór de opvang van vluchtelingen. De Vries heeft een achtergrond in onderwijs, beleid en toezicht en werkte onder meer bij het ministerie van OCW en de Inspectie van het Onderwijs.
Peter van der Woude werkte eerder bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. ‘Na mijn pensioen kreeg ik meer tijd om me actiever met de buurt bezig te houden.’

De WhatsAppgroep groeide uit tot een netwerk van ongeveer 240 mensen. Binnen dat netwerk ontstond een kerngroep van ongeveer tien mensen die de communicatie en activiteiten organiseerde. Welkom Nieuwe Buren bestond uit voorstanders, welwillenden en neutrale buurtbewoners. De groep wilde de buurt voorbereiden, contact mogelijk maken en mensen die wilden helpen met elkaar verbinden.

Een vaste taakverdeling was er niet. Plugge beheerde mede de website en onderhield contacten in de wijk. Van der Woude voerde gesprekken met bewoners en andere betrokkenen. De Vries schreef mee aan persberichten en webteksten over opvang en veiligheid.
Via de website en WhatsAppgroep deelde de groep informatie, verzamelde zij vragen en besprak ze ideeën voor onder meer buurtborrels, bezoeken aan andere azc’s en taalmaatjes voor toekomstige bewoners. Als gesprekken in de app verhardden, probeerden betrokkenen de toon terug te brengen naar concrete vragen: wat weten we, wat kunnen we doen en hoe blijven bewoners met elkaar in gesprek?
De groep wilde daarmee laten zien dat de luidste tegenstemmen niet automatisch namens de hele wijk spraken. Tegelijk benadrukte Welkom Nieuwe Buren dat ook zij niet namens de hele wijk sprak. Volgens De Vries was niet duidelijk hoe groot de groepen voorstanders, tegenstanders en neutralen precies waren.

Feiten bleken niet genoeg

De Vries zette informatie over ervaringen, veelgestelde vragen en feiten over veiligheid en opvang op de website. Die informatie moest mensen die positief tegenover de opvang stonden argumenten geven. Maar gaandeweg merkten de initiatiefnemers dat feiten alleen het wantrouwen niet wegnamen.
‘Het frustrerende is dat feiten er niet meer toe doen,’ zegt Plugge. Van der Woude ziet hetzelfde: volgens hem komen feiten niet binnen wanneer mensen sterk geëmotioneerd zijn.

Daarom zocht Welkom Nieuwe Buren het ook in persoonlijke gesprekken. Plugge wees op de gespreksmethode deep canvassing: niet beginnen met overtuigen, maar doorvragen naar de waarden en ervaringen onder iemands angst of weerstand. De Vries vertelt over gesprekken die hij voerde met twee mensen die negatieve ervaringen met vluchtelingen hadden gehad. Zulke gesprekken namen niet alle onenigheid weg, maar konden wel leiden tot meer begrip.

Het doel was niet om van iedere tegenstander een voorstander te maken. Soms zag de groep het al als winst wanneer iemand zich minder fel tegen de opvang verzette of het gevoel had dat er meer naar zijn zorgen werd geluisterd.

Gewelddadige tegenstanders

Voor Plugge werd het debat persoonlijk. Zij was kandidaat voor Volt bij de gemeenteraadsverkiezingen en sprak zich in het openbaar uit over de Sportlaan. Daarna ontving ze online doodsbedreigingen en bedreigingen met seksueel geweld. Op haar werk kwamen berichten binnen waarin stond dat mensen wisten waar ze woonde. Of dat werkelijk zo was, wist ze niet. De gemeente nam de situatie volgens haar serieus en gesprekken met de wijkagent brachten iets meer rust.

Hoe hoog de emoties waren opgelopen, bleek ook op zaterdag 21 februari 2026,  tijdens een demonstratie tegen de geplande opvang aan de Sportlaan. De burgemeester wees het gebied rond de Sportlaan aan als veiligheidsrisicogebied en de politie trad op om de openbare orde te bewaken. Er werden acht mensen aangehouden voor onder meer verstoring van de openbare orde, mishandeling en belediging. Een agent raakte gewond nadat hij met een voorwerp op zijn achterhoofd was geslagen.

Plugge vindt het belangrijk om onderscheid te blijven maken tussen de gewelddadige tegenstanders en bewoners die oprecht bang waren, zich niet gehoord voelden of slechte ervaringen hadden met opvanglocaties of overlast in hun buurt. Volgens haar behoorden de meeste bezorgde bewoners niet tot de extremere groepen. Juist met die twijfelende of bezorgde bewoners wilde Welkom Nieuwe Buren in gesprek blijven.

In de discussies over de Sportlaan werd veel verwezen naar Stek Oost, een opvanglocatie in Amsterdam waar studenten samenwoonden met asielzoekers en waar veel bewoners zich na meerdere ernstige incidenten onveilig voelden. Door tegenstanders van de opvang aan de Sportlaan werd Stek Oost gebruikt als waarschuwing voor wat er mis kon gaan. Voorstanders vonden dat de Sportlaan niet rechtstreeks met Stek Oost kon worden vergeleken. Wel boden de ervaringen in Amsterdam volgens hen lessen voor de nieuwe locatie. Voor Welkom Nieuwe Buren was Stek Oost geen reden om het plan af te wijzen, maar lieten ze wel zien hoe belangrijk begeleiding, veiligheid en duidelijke verantwoordelijkheden zijn.

Een impasse

Ondertussen kwam de Sportlaan maar niet dichter bij de opening. De locatie zou in het tweede kwartaal van 2026 opengaan, maar de verbouwing kon pas beginnen wanneer alle vergunningen rond waren. Van der Woude omschreef de status als ‘in de lucht’: een impasse die volgens hem zeker een jaar duurde.

Het vervolg hing af van de vorming van een nieuwe coalitie en de afspraken die de partijen onderling zouden maken. In die periode stond Den Haag voor de opgave om in 2025 en 2026 opvang voor in totaal 2260 asielzoekers mogelijk te maken. De ongeveer 440 geplande plaatsen aan de Sportlaan vormden bijna een vijfde daarvan.
Haagse kerken spraken hun steun uit voor opvang op deze locatie. In een gezamenlijke brief riepen zij Den Haag op om verantwoordelijkheid te nemen en wezen ze erop dat de stad achterliep op de taakstelling. Voor Welkom Nieuwe Buren maakte de lange onzekerheid het lastig om concrete plannen te maken. De groep organiseerde bijeenkomsten tussen verschillende groepen toekomstige bewoners en deelde informatie, maar bleef voor belangrijke vragen over veiligheid, vergunningen en de toekomst van de locatie afhankelijk van de gemeente.

De initiatiefnemers vonden dat de gemeente lessen moest trekken uit de communicatie rond het plan. Volgens Plugge werd er te weinig rekening gehouden met woede en angst in de wijk. Van der Woude vindt dat een veiligheidsplan van tientallen pagina’s niet genoeg is wanneer bewoners zich niet gehoord voelen. ‘Het plan doet niets aan de zorgen van de mensen,’ zegt hij.

Het nieuwe college zet een streep door de plannen

Op 17 juli 2026 publiceerde de gemeente het bericht dat de geplande opvang aan de Sportlaan niet doorgaat. Hart voor Den Haag, VVD, DENK en CDA hadden dat afgesproken bij de vorming van het nieuwe college. In plaats van de tijdelijke woon- en opvanglocatie moeten op het terrein versneld onder meer seniorenwoningen komen.
Hoewel in de titel van het gemeentelijke bericht stond dat de opvang ‘waarschijnlijk niet doorgaat’, werd in de tekst verkondigd dat de geplande opvang van de baan was. De Vries benadrukt dat er nog gesprekken met het COA en andere betrokken partijen moeten volgen. Volgens Welkom Nieuwe Buren is er nog geen sprake van een definitief einde.

Welke gevolgen de afspraak heeft voor de Haagse opvangopgave is nog onduidelijk. De Vries zegt geen beeld te hebben van concrete alternatieve locaties. ‘Niemand weet het. Achter de schermen misschien wel, maar tot nu toe hoorden we alleen onrealistische voorstellen.’

Teleurstelling en een open einde

Welkom Nieuwe Buren is teleurgesteld en verbijsterd over de gang van zaken. De Vries noemt het oorspronkelijke plan redelijk en weloverwogen. Volgens hem is het op basis van onjuiste beeldvorming terzijde geschoven. Maar ondanks de teleurstelling denkt hij dat de groep iets heeft bereikt. ‘We hebben het beeld van onze wijken bij de gemeente en gemeenteraad kunnen bijstellen: er wonen hier niet alleen felle tegenstanders, maar ook veel mensen die positief tegen de plannen aankijken.’

Een gezamenlijke evaluatie moet begin september plaatsvinden. Momenteel staat nog niet vast welke lessen de groep als geheel uit de afgelopen periode trekt. De Vries vraagt zich persoonlijk af of Welkom Nieuwe Buren vaker de pers had moeten benaderen of feller had moeten communiceren. ‘Waren we te redelijk?’ Tegelijk was de groep bang om met een hardere toon zelf bij te dragen aan de polarisatie. Hij vraagt zich ook af of de uitkomst nog te voorkomen was nadat Hart voor Den Haag aan het roer kwam en DENK en CDA volgens hem niet meer aanspreekbaar waren.

Ook over de toekomst van Welkom Nieuwe Buren moet de groep nog spreken. Binnen het netwerk verschillen de meningen over mogelijke inzet in andere Haagse wijken. Volgens De Vries zijn sommigen daar groot voorstander van. Enkele betrokkenen zijn al vrijwilliger bij andere azc’s, bijvoorbeeld aan de Calandstraat.

Zo eindigt de geschiedenis van de Sportlaan voorlopig met dezelfde onzekerheid waarmee de bewonersgroep lange tijd moest werken. De formerende partijen hebben afgesproken dat de opvang niet doorgaat, maar gesprekken met betrokken organisaties moeten nog plaatsvinden. Voor Welkom Nieuwe Buren blijft na de afgelopen jaren één vraag centraal staan: hoe communiceer je steviger zonder zelf onderdeel te worden van de polarisatie die je probeert te doorbreken?

Dit verhaal is onderdeel van ons dossier: De Tegenbeweging