‘Therapie in je eigen taal geeft hoop’

Ali vluchtte uit Libanon vanwege uitdagingen op persoonlijk vlak en in de samenleving. In zijn thuisland studeerde hij muziek en theater, gevolgd door een post-hbo in muziektherapie. Hij werkte zes jaar met kinderen, bood psychologische steun en behandelde trauma’s met muziek. “Dat gaf me gevoel van zingeving,” vertelt hij.
Maar in Nederland begon alles anders. Vol hoop arriveerde hij in mei 2019. “Er was vreugde. Ik dacht: eindelijk bouw ik hier een leven op.”

De realiteit sloeg hard toe. Na zes maanden kwam de schok. Lang wachten voor het krijgen van een verblijfsstatus, verhuizingen tussen asielzoekerscentra in Budel, Wageningen en Arnhem. Elke keer moest hij weer stoppen met zijn therapeut en ergens anders opnieuw beginnen. “Dat brak de verbinding”, zegt Ali. “In therapie zijn relaties en vertrouwen alles. Maar ik wist: ik zal niet lang in hetzelfde AZC blijven.” Hij voelde zich geïsoleerd. “Ik begreep niemand om me heen. Gesprekken vlogen voorbij, maar ik stond erbuiten.”

Taal als muur

Ali worstelde met zijn genderidentiteit, angst, depressie en PTSS van de oorlog in Libanon. “Het eerste jaar had ik nog kracht. Na een jaar kwam de wanhoop.” Taal was als een muur: therapie in Engels voelde oppervlakkig. “Ik wilde Arabisch, mijn moedertaal. Een tolk helpt niet bij gevoelig liggende pijn.” Sollicitaties vanaf 2022 liepen vast. “Amper sollicitatiegesprekken. Ik voelde me nutteloos.”

In Amsterdam vond hij langzaamaan steun. Zijn huisarts verwees hem door, ondanks wachttijden. In het OLVG-ziekenhuis deed hij EMDR; ‘Eye Movement Desensitization and Reprocessing’, therapie om nare, traumatische herinneringen te verwerken. “Daardoor herstelde ik enorm.” Nu volgt hij al meer dan een jaar therapie bij Kaleidos, een organisatie die gespecialiseerde therapie voor lhbti-personen aanbiedt.

BOOST Amsterdam werd zijn anker: “Geen therapie, maar activiteiten zoals muziek en taal. Ik ontmoet mensen, voel me thuis.” Als vrijwilliger vertaalt hij, helpt hij met e-mails en neemt hij deel aan muziekgroepen. “Ik herken hun verhalen: eenzaamheid, taalbarrières, een gevoel van minderwaardigheid. We dragen allemaal trauma’s mee.”

Stem voor verandering

Ali ziet hoe mentale problemen integratie blokkeren. “Nieuwkomers voelen zich alleen tot ze de taal beheersen. Een therapeut in je eigen taal geeft hoop.” Hij pleit voor verandering. “Er moeten therapeuten zijn die de moedertaal van de cliënt spreken. Het systeem beperkt zich tot Nederlands of Engels.” Voor de gemeente: meer cultuursensitieve zorg, kortere wachtlijsten.

Mentale gezondheid kleurt Ali’s stem bij de gemeenteverkiezingen. In Libanon stemde hij niet: “Wat maakte mijn stem uit?” Hier veranderde dat. “Toen ik me deel van de samenleving voelde, besefte ik: stemmen verandert dingen.” Hij adviseert statushouders: “Wees nieuwsgierig. Vraag wat partijen te bieden hebben. Stemmen verbindt je met de cultuur.” Voor Ali staat stemmen voor herstel. “Samen krijgen we betere hulp. Het is ons recht en onze plicht.”

Mentale gezondheid statushouders in Amsterdam

Veel statushouders in Amsterdam kampen met psychische problemen: 40% met depressie, 35% met angststoornissen, en 33,5% met PTSS (GGD Amsterdam, 2023). Taalbarrières en wachtlijsten belemmeren zorg. De gemeente investeert in groepscursussen Nederlands, maar er is te weinig capaciteit. Ook zijn er meer cultuursensitieve therapeuten nodig (SCP, 2020).

De gemeente Amsterdam nam een motie aan om statushouders mentaal beter te ondersteunen, om zware psychische problemen te verminderen en de inburgering te verbeteren (Parool, 2023).

Deze verkiezingsspecial is gemaakt in samenwerking met Netwerk Nieuwkomers Amsterdam (NNA). De NNA wordt gefinancierd door de gemeente Amsterdam.