Met haar films opent Alka Sadat deuren voor Afghaanse vrouwen

Alka Sadat vluchtte in 2015 naar Nederland. Ze is moeder van twee kinderen van 4 en 7 jaar oud en woont inmddels in Leeuwarden. Ze begon al op jonge leeftijd met het maken van documentaires. Haar rolmodel was haar oudere zus, Roya Sadat, die nu eigenaar is van een filmproductiebedrijf en destijds ook artistieke films maakte.

“Mijn doel met het maken van documentaires was om de realiteit te laten zien die tot dan toe weinig aandacht kreeg in de Afghaanse samenleving. Vooral tijdens het eerste Taliban-regime in Afghanistan waren mensen zo gewend geraakt aan zwijgen dat ze alles maar gewoon ondergingen”, vertelt ze. Alka Sadat heeft elf documentaires gemaakt, waarvan er zes prijzen hebben gewonnen op nationale en internationale festivals. Eén van deze films, Afghanistan Night Stories, won in 2015 een prijs op het IDFA in Amsterdam.

Vastbesloten

Ondanks de uitdagingen van migratie heeft Alka geprobeerd haar werk niet te laten versloffen. Zoals elke migrant heeft ze moeilijke tijden meegemaakt, maar vanaf haar eerste dagen in het asielzoekerscentrum was ze vastbesloten om door te gaan met haar werk. Haar meest recente productie, de 30 minuten durende documentaire ‘Van Kabul naar de Vrijheidswijk’, gaat over het leven van Maryam. Dit is haar buurvrouw, net als zij een vluchteling uit Afghanistan die haar jeugd en volwassenheid in migratie doorbracht.

“Maryams verhaal is een goed voorbeeld om de gevoelens te laten zien van migrantenkinderen en -jongeren – mensen die door veel gastlanden worden gezien als niets meer dan een last voor de samenleving”, zegt Alka. Maryams vader werd vermoord tijdens het eerste Taliban-regime. Daarna vluchtte haar familie naar Iran, waar haar moeder hertrouwde. Toen Maryam met haar kind en man naar Nederland kwam, was ze analfabeet. Net als veel andere migrantenkinderen in Iran, mocht zij daar geen onderwijs volgen.

Maryam woont nu, naast Alka Sadat, in de Vrijheidswijk in Leeuwarden, het eerste gebied in Nederland dat werd bevrijd van nazi-Duitsland. In deze wijk kon Maryam studeren, zich ontwikkelen en haar eigen gewenste toekomst vormgeven. In Nederland volgde ze een opleiding tot doktersassistent en wil nu verder leren voor verloskundige, zo vertelt Alka Sadat, die haar leven portretteerde.

De kleinste kansen benutten

“Maryam vertegenwoordigt de verborgen kant van het leven van Afghaanse vrouwen in Nederland, en laat zien hoe zij ondanks migratie het maximale uit zelfs de kleinste kansen wist te halen om dromen waar te maken die ooit onmogelijk leken”, zegt Alka. “Met de mogelijkheden die Maryam kreeg, kon ze binnen korte tijd op hetzelfde niveau studeren als Nederlandse mensen, terwijl ze eerder analfabeet was. Dit bewijst dat, als Afghaanse vrouwen kansen krijgen, zij zich kunnen ontwikkelen en tot veel in staat zijn.”

In de documentaire spreekt Maryam ook over haar ervaring met seksueel misbruik binnen de familie. Alka Sadat: “Slechts weinig Afghaanse vrouwen praten hierover, maar Maryam deed dat wel. Dat is voor mij heel waardevol. Ik hoop dat deze film de deur opent voor andere Afghaanse vrouwen, en vrouwen uit andere landen, om hierover te spreken, zodat mannen huiverig zullen worden om zulke daden te plegen.”

Na de val van Kabul in handen van de Taliban, in augustus 2021, zijn veel Afghaanse vrouwen en meisjes op de vlucht geslagen. Een aantal van hen kwam in Nederland terecht. Veel van deze vrouwen en meisjes zijn nog bezig hun weg te vinden. Alka Sadat hoopt dat haar documentaire ‘Van Kabul naar de Vrijheidswijk’ hen zal inspireren om hun kansen te grijpen en een goed leven op te bouwen.

‘Van Kabul naar de Vrijheidswijk’ is te bekijken via Omrop Fryslân.